In 2010 schreef ik al over placebo, trance en zelfgenezend vermogen
Soms kom je oude teksten van jezelf tegen en zie je ineens de wortels terug van thema’s waar je jaren later nog steeds mee bezig bent.
Ik herlas onlangs mijn scriptie uit 2010, geschreven ter afronding van mijn opleiding Integratieve Psychotherapie.
De titel was:
“Het belang en de kracht van het doen ontwaken van het zelfgenezend en regenererend vermogen.”
Wat mij vooral opviel, was niet zozeer of alles letterlijk “klopt”, maar hoeveel onderwerpen die toen nog vrij fringe of alternatief werden gevonden, inmiddels veel serieuzer onderzocht worden.
Denk aan:
placebo- en nocebo-effecten,
psychoneuroimmunologie,
neuroplasticiteit,
epigenetica,
trauma-overdracht,
hart-brein interacties,
de invloed van sociale steun op gezondheid,
meditatie en stressregulatie,
en de wisselwerking tussen verwachting, emotie en lichamelijk functioneren.
In die scriptie onderzocht ik hoe trance, visualisatie, overtuigingen, liefde, veiligheid en innerlijke beeldvorming mogelijk invloed kunnen hebben op lichamelijke processen.
Niet vanuit het idee dat “alles met gedachten oplosbaar is”, maar vanuit een diepe nieuwsgierigheid naar de wisselwerking tussen lichaam, geest, betekenis en relatie.
Wat ik interessant blijf vinden, is dat veel van deze thema’s tegenwoordig minder snel worden weggewuifd als “zweverig”, terwijl ze destijds vaak buiten de reguliere wetenschappelijke blik vielen.
En eerlijk gezegd denk ik dat wetenschap juist op haar mooist is wanneer ze ruimte laat voor het nog niet volledig begrepene.
Niet: “wat we nog niet kunnen meten bestaat niet,”
maar: “misschien beschikken we nog niet over alle instrumenten om het volledig te begrijpen.”
Eén van de centrale thema’s in mijn scriptie was het placebo/nocebo-effect.
Die ongelukkige term “placebo” wordt vaak gebruikt alsof het om “nep” zou gaan, terwijl het misschien juist laat zien hoe sterk verwachting, vertrouwen, betekenis en relationele veiligheid biologisch kunnen doorwerken in het lichaam.
Dat betekent niet dat reguliere geneeskunde niet belangrijk is — integendeel.
Maar misschien zegt het placebo-effect óók iets fascinerends over het menselijke systeem zelf.
Over hoe:
hoop invloed heeft,
stress lichamelijk doorwerkt,
veiligheid regulerend werkt,
liefde en verbinding meetbare effecten kunnen hebben,
en hoe het lichaam voortdurend reageert op betekenis.
Wat mij ook ontroerde bij het teruglezen, is dat de rode draad eigenlijk altijd dezelfde is gebleven:
een diepe nieuwsgierigheid naar de verborgen krachten in mensen.
Niet alleen naar ziekte, maar juist naar herstel, veerkracht, verbinding, liefde, en het vermogen van mensen om zich opnieuw te organiseren na pijn of trauma.
Misschien zijn we uiteindelijk minder “losse machines” dan we lange tijd dachten.
Misschien zijn we relationeler, beïnvloedbaarder, gevoeliger en biologisch responsiever dan het oude, puur mechanische wereldbeeld kon bevatten.
En misschien is open nieuwsgierigheid soms waardevoller dan voortijdige zekerheid.
—
Jovanna Vriend
Positive Impulse / Positive Illness
Scriptie geschreven in 2010 binnen de opleiding Integratieve Psychotherapie.
Reflectie
Misschien is dat ook waarom ademhaling, inspanning, verwachting en betekenis zo sterk op elkaar inwerken.
Ik heb altijd al een fascinatie gehad voor korte, intense explosies van energie.Geen urenlang mechanisch voortbewegen, maar even volledig gaan.
Springen. Dansen. Zingen.
Het lichaam voelen reageren.
Als kind hield ik mijn adem al lang in.
Later ontdekte ik dat ik tijdens het meezingen met zangeressen zoals Sarah Vaughan soms bijna vanzelf in een soort hyperventilerende trance terechtkwam.
Lange uithalen. Steeds opnieuw diep inademen. Tintelingen in het lichaam.
Lichtheid in het hoofd.
En eerlijk gezegd: ik genoot daarvan.
Tegenwoordig zie je overal ademhalingstechnieken verschijnen:adem vasthouden,
korte zuurstofstress, koude training, focus op stikstofmonoxide (nitric oxide), hartslagregulatie,.herstelmechanismen, groeifactoren,
het activeren van “survival systems” van het lichaam.
Een deel daarvan heeft waarschijnlijk een echte fysiologische basis.
Het lichaam reageert voortdurend op stress, zuurstof, koolstofdioxide, inspanning, rust en verwachting.
Maar misschien zit een deel van de kracht ook in iets anders:
de betekenis die we eraan geven.
De placebo- en nocebo-effecten laten immers zien dat overtuiging geen bijzaak is.
Wat we verwachten beïnvloedt spanning, waarneming, hormonen, herstel, energie en zelfs pijnervaring.
Misschien reageert het lichaam niet alleen op chemie, maar ook op interpretatie.
Dat betekent niet dat “alles tussen de oren zit”.
Maar misschien zijn lichaam en betekenis veel minder gescheiden dan het oude mechanische model suggereerde.
Soms voelt het alsof het lichaam voortdurend luistert naar het verhaal dat bewustzijn over de ervaring vertelt.